Trong lộ trình phát triển bền vững, TP. Hồ Chí Minh ưu tiên xây dựng sàn giao dịch tín chỉ carbon dựa trên các cơ chế đấu giá và khớp lệnh minh bạch. Đây là giải pháp quan trọng nhằm thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.
Hướng tới mục tiêu chiến lược đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, TP. Hồ Chí Minh đã xác định tài chính xanh và thị trường tín chỉ carbon là những trụ cột không thể tách rời trong lộ trình phát triển bền vững. Để hiện thực hóa tầm nhìn xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế, thành phố đang nỗ lực tháo gỡ các điểm nghẽn về chính sách, thị trường và nguồn vốn, nhằm khơi thông dòng vốn xanh và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi.
Các chuyên gia đầu ngành tham gia thảo luận tại hội thảo
Qua quá trình nghiên cứu thực tiễn, Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng Trường Đại học VinUni đã đề xuất hệ thống 49 nhóm giải pháp cùng 48 dự án chuyển đổi xanh trọng điểm triển khai trên 11 lĩnh vực khác nhau. Đây là lộ trình cho giai đoạn 2025 – 2035, với tổng nhu cầu vốn ước tính lên đến 900.000 tỷ đồng, đòi hỏi những bước đi đột phá trong việc huy động các nguồn lực tài chính đa dạng.
Vấn đề nguồn lực tài chính hiện là bài toán cấp thiết khi ngân sách công chỉ có thể đóng vai trò “vốn mồi” dẫn dắt đầu tư hạ tầng cơ bản. Để khỏa lấp khoảng trống lên tới hàng trăm ngàn tỷ đồng, thành phố cần đẩy mạnh các mô hình huy động xã hội hóa và tranh thủ sự ủng hộ từ các tổ chức quốc tế.
Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh Phạm Bình An phân tích: “Nhóm nghiên cứu đã đưa ra con số từ nay đến 2035 cần chuyển đổi xanh khoảng 900.000 tỷ đồng. Trong đó dự kiến ngân sách nếu sắp xếp cũng chỉ đáp ứng được khoảng tối đa 20% và có tính chất dẫn dắt đầu tư hạ tầng cơ bản. Thế còn lại sẽ bắt đầu huy động các nguồn lực xã hội hóa theo dạng PPP”.
Sàn giao dịch tín chỉ carbon: Công cụ then chốt hút dòng vốn xanh
Trong mạng lưới tài chính bền vững, sàn giao dịch tín chỉ carbon không chỉ là công cụ huy động vốn mà còn là biểu tượng cho năng lực quản trị môi trường của một đô thị hiện đại. Việt Nam hiện đang có tiền đề vô cùng thuận lợi khi tính đến tháng 8/2025, quốc gia đã phát hành hơn 30 triệu tín chỉ carbon thuộc 158 dự án tự nguyện, vươn lên thuộc nhóm 5 quốc gia cung cấp tín chỉ hàng đầu thế giới. Việc xây dựng sàn giao dịch chuyên biệt tại TP. Hồ Chí Minh sẽ giúp nâng tầm vị thế thành phố, thu hút các dòng vốn xanh quốc tế đổ vào các dự án giảm phát thải cục bộ.
Thạc sĩ Nguyễn Trúc Vân – Giám đốc Trung tâm Mô phỏng và Dự báo Kinh tế – Xã hội, cho biết việc này đã được đưa vào định hướng chiến lược của Trung ương: “Trong Nghị quyết về xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam thì sàn giao dịch tín chỉ carbon là một trong loại sàn giao dịch được ưu tiên phát triển. Hiện nay cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh cũng đặt trọng tâm sản phẩm ưu tiên phát triển trong giai đoạn sắp tới là sàn giao dịch tín chỉ carbon và đã có những bước chuẩn bị ban đầu”.
Để thị trường tín chỉ carbon vận hành một cách thực chất và hiệu quả, yếu tố công nghệ và cơ chế giao dịch minh bạch là yêu cầu bắt buộc. Các sàn giao dịch hiện nay đang được thiết kế dựa trên các thuật toán khớp lệnh hiện đại và cơ chế đấu giá linh hoạt nhằm phản ánh đúng giá trị thực của tín chỉ trên thị trường thế giới.
Ông Nguyễn Quốc Dũng – Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sàn giao dịch tín chỉ Carbon ASEAN (CCTPA), chia sẻ về ba trụ cột vận hành sàn: “Sàn giao dịch được xây dựng dựa trên ba cơ chế cốt lõi. Thứ nhất là giao dịch giao ngay. Thứ hai là cơ chế đặt hàng theo nhu cầu hay còn gọi là hợp đồng bán trước. Thứ ba là cơ chế đấu giá”.
Sự đa dạng trong hình thức giao dịch này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc mua bán và quản lí hạn ngạch phát thải của mình.
Hoàn thiện chính sách để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn
Bên cạnh hạ tầng kĩ thuật, các chuyên gia cũng nhấn mạnh đến việc hoàn thiện khung pháp lí và trao quyền tự chủ mạnh mẽ hơn cho địa phương. Việc cho phép TP. Hồ Chí Minh chủ động sử dụng nguồn thu từ thị trường carbon để tái đầu tư vào các chương trình khí hậu, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn sẽ tạo ra một vòng lặp phát triển xanh bền vững.
Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ Blockchain để số hóa và quản lí tín chỉ sẽ giúp ngăn chặn các rủi ro về tính trung thực của dữ liệu, đảm bảo quyền sở hữu dựa trên nguồn vốn đầu tư thực tế. Khi sàn giao dịch tín chỉ carbon đi vào hoạt động chính thức, TP. Hồ Chí Minh sẽ không chỉ là đầu tàu kinh tế mà còn trở thành trung tâm tài chính xanh dẫn dắt khu vực, biến các cam kết môi trường thành những giá trị kinh tế thực thụ, góp phần bảo vệ hành tinh và kiến tạo tương lai cho các thế hệ mai sau.
Theo HTV