Việc ứng dụng IoT, AI đang tạo nên làn sóng số hóa mạnh mẽ trong sản xuất nông nghiệp tại Đà Nẵng, giúp nông dân giảm thiểu rủi ro, tối ưu hóa năng suất.
Hướng đi chiến lược của nhiều hợp tác xã
Giữa khu nhà màng trồng rau xanh tại xã Hòa Vang (Đà Nẵng), Giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Afarm Nguyễn Tấn Phương thao tác nhanh trên điện thoại thông minh để kiểm tra độ ẩm, dinh dưỡng và lịch thu hoạch. Chỉ với vài chạm trên màn hình, toàn bộ thông tin về trang trại hiện lên đầy đủ.
Mô hình “Farm on Smartphone” giúp trang trại vận hành gần như tự động. Theo anh Phương, toàn bộ quy trình từ gieo trồng, tưới tiêu đến thu hoạch đều được điều khiển qua ứng dụng số. Nhờ đó, mỗi lao động có thể quản lý vài nghìn mét vuông canh tác, giảm mạnh công lao động thủ công và tăng độ chính xác trong quản lý sản xuất.
Không riêng Afarm, chuyể đổi số đang trở thành hướng đi chiến lược của nhiều hợp tác xã trên địa bàn Đà Nẵng. Tại Hợp tác xã 43 Farm (xã Thăng An), bà Diệp Thị Thảo Trang cho biết đơn vị đã đầu tư hệ thống cảm biến theo dõi chặt chẽ môi trường sống của cây trồng. Các chỉ số như độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng, dinh dưỡng và độ pH được cập nhật liên tục.
“Nhờ thiết lập thời gian tưới và chiếu sáng tự động, chúng tôi chủ động kiểm soát năng suất và giảm thiểu tác động tiêu cực của thời tiết. Đây là cơ sở để 43 Farm luân canh, gối vụ liên tục các loại rau”, bà Trang chia sẻ.
Điểm khác biệt của 43 Farm còn nằm ở khâu chế biến sâu. Thay vì sấy nhiệt thông thường, Hợp tác xã đầu tư công nghệ sấy thăng hoa kết hợp nghiền bằng cối đá Granite. Công nghệ này không sinh nhiệt trong quá trình vận hành, giúp bột rau củ giữ lại hơn 90% dưỡng chất tự nhiên, từ vitamin, khoáng chất đến enzyme quan trọng.
Từ sản phẩm tươi sống, nông sản được nâng cấp thành sản phẩm chế biến có giá trị cao, kéo dài thời gian bảo quản và mở rộng thị trường tiêu thụ. Thời gian tới, 43 Farm tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số xuyên suốt chuỗi giá trị, từ làm đất, tưới tiêu đến sơ chế, đóng gói, bảo quản và vận chuyển.
Nền tảng cho nông nghiệp hiện đại
Không chỉ trong nhà màng, công nghệ còn được ứng dụng linh hoạt trên những vùng đất đồi. Tại xã Quế Sơn, mô hình trồng ổi lê Đài Loan kết hợp mận An Phước của Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo là minh chứng cho việc ứng dụng công nghệ để thích ứng với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.
Trên vùng đất đồi hơn 3ha, anh Trương Văn ARin đã đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt cải tiến công nghệ Israel. Hệ thống được thiết kế phù hợp với địa hình đồi dốc miền Trung, cho phép tưới chính xác từng gốc cây chỉ bằng một nút bấm điều khiển.
“Nhờ tưới đúng, tưới đủ, hơn 1.200 cây ổi và 350 cây mận phát triển đồng đều, tiết kiệm tối thiểu nhân công và chi phí”, anh ARin cho biết.
Không dừng lại ở công nghệ tưới, anh Trương Văn ARin còn áp dụng kỹ thuật “hãm nước” để kích thích cây ra hoa, đậu quả rải vụ quanh năm, tránh tình trạng thu hoạch dồn dập, dễ rớt giá.
Năm vừa qua, Hợp tác xã thu hoạch 11 tấn ổi và đặt mục tiêu nâng sản lượng lên 50 tấn trong năm 2026. Sự tăng trưởng này không chỉ đến từ mở rộng diện tích mà còn nhờ quản trị sản xuất bằng công nghệ và dữ liệu.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Đà Nẵng, tổng diện tích gieo trồng của địa phương hiện khoảng 152.533ha với nhiều nhóm cây trồng chủ lực như lúa, bắp, đậu phụng, rau, cây ăn quả và cây dược liệu. Thời gian qua, nhiều tiến bộ kỹ thuật đã được nông dân áp dụng rộng rãi như màng phủ nilon, hệ thống tưới phun mưa và bán tự động, xử lý phụ phẩm làm phân hữu cơ, chương trình IPM, ICM, SRI…
Đặc biệt, các mô hình trồng rau, hoa trong nhà màng; trồng dưa lưới, cà chua, rau ăn lá ứng dụng IoT hay Farmstay kết hợp nông nghiệp công nghệ cao với du lịch trải nghiệm đang mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với phương thức truyền thống.
Dù vậy, việc ứng dụng công nghệ hiện đại vẫn chủ yếu tập trung ở quy mô nhỏ và chưa đồng đều giữa các vùng. Tuy nhiên, những mô hình tiên phong đã đặt nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp hiện đại của Thành phố.
Thời gian tới, Đà Nẵng tiếp tục hỗ trợ người dân đẩy mạnh ứng dụng nông nghiệp thông minh thông qua GIS, IoT, tự động hóa, cảm biến môi trường và phân tích dữ liệu để chủ động hơn trong quản lý phân bón, giám sát sức khỏe cây trồng, phòng trừ sâu bệnh và lập kế hoạch canh tác phù hợp với biến động khí hậu.
Song song đó, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng, xây dựng mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc điện tử sẽ nâng cao tính minh bạch và khả năng cạnh tranh của nông sản Đà Nẵng.
Theo Báo Nông Nghiệp và Môi Trường1